Toul heeft een middeleeuws stadsdeel met een plein met fontein in het midden en een kathedraal aan de kant. De kathedraal is een stuk opgeknapt sinds we hier de laatste keer waren. Het dak is dicht, er zijn nieuwe glas in lood ramen, en de netten die de overlast van de duiven moeten verhinderen zijn verdwenen. De kathedraal is opvallend hoog en licht.
Ons hotel is dicht bij de fontein in de rue Gambetta. Een rustige omgeving. Het restaurant er tegenover is wel aardig, maar de kwaliteit is niet om over naar buis te schrijven. Dat doe ik dan ook maar niet.
zaterdag 16 juni 2012
dinsdag 5 juni 2012
Ons dorp (vervolg)
Toen ik de volgende morgen naar beneden ging om de krant op te halen keek ik meteen hoe de situatie na de ruitbreuk er uitzag. Van beneden was te zien dat er een gat zat in het glas, maar de afstand was toch te groot om een goed beeld te krijgen. Het parkeerterrein was volledig schoon.
Ik liep terug naar de voordeur en kwam onderweg een van de mensen tegen die aan de gevel hadden gewerkt, Hij was bezig de overgebleven stenen te af te voeren. We naderen het eind van het karwei. Nu weer naar binnen en naar boven naar de tiende verdieping en een halve verdieping naar beneden waar een ruit was ingeslagen. In de sponning zat nog een aantal scherven, een venijnige waarschuwing. Wat gaat er in je om als je van die plaats zo'n sprong maakt?
Terug beneden kwam ik M tegen, die me vertelde dat hij de hele nacht niet had geslapen,ieder ogenblik weer dat beeld van die vrouw uitgestrekt op de stenen... Het bleek dat hij de klap ook gehoord had, want hij was op zijn balkon en wilde juist weer naar binnen gaan toen het gebeurde... Hij was onmiddellijk naar beneden gegaan en had de situatie bekeken, maar het was hem al gauw duidelijk dat hulp hier niet meer zou helpen. De vrouw lag daar met open ogen en haar gezicht vertoonde volgens M. een serene rust.
Ik probeerde contact te krijgen met onze beheerder om zo snel mogelijk het raam gerepareerd te krijgen, maar dat kostte toch veel moeite.
In de loop van de ochtend kreeg ik een telefoontje van mw K. Haar zoon werkt bij de politie en inmiddels was bekend wie de vrouw was. Het was geen familie van iemand in ons dorp. Vraag was alleen hoe ze het gebouw binnen had kunnen komen. De afspraak is dat onbekenden niet worden toegelaten.
Ook op die vraag kwam in de loop van de dag een antwoord: vermoedelijk was ze binnengekomen met de apotheker die medicijnen had afgeleverd. En zo kwamen stap voor stap meer details naar voren.
's Middags kwam de glaszetter een het gat voorlopig afdichten. Een definitieve ruit zou in de loop van de volgende week worden geplaatst.
De volgende week is inmiddels al weer een eind op streek. Maandagmorgen vroeg kwam ik de leidster van de schoonmaakploeg tegen.
– Wat een toestand hè, zei ze.
– Ja, maar wij waren in Nijmegen en hebben er pas achteraf van gehoord.
– Het was een vriendin van mij, zei ze, het is toch wel gek om nu hier rond te lopen als je dat weet...
Het is opmerkelijk hoe dicht bij zo'n gebeurtenis plotseling kan komen. Een uur later stond de glaszetter voor de deur met het definitieve glas. En terwijl hij de restanten van het gebroken glas verwijderde vroeg hij hoe het gebeurd was. Hij was altijd benieuwd hoe mensen dachten die zoiets deden. Mijn moeder, zei hij, heeft ook zelfmoord gepleegd.
Ik liep terug naar de voordeur en kwam onderweg een van de mensen tegen die aan de gevel hadden gewerkt, Hij was bezig de overgebleven stenen te af te voeren. We naderen het eind van het karwei. Nu weer naar binnen en naar boven naar de tiende verdieping en een halve verdieping naar beneden waar een ruit was ingeslagen. In de sponning zat nog een aantal scherven, een venijnige waarschuwing. Wat gaat er in je om als je van die plaats zo'n sprong maakt?
Terug beneden kwam ik M tegen, die me vertelde dat hij de hele nacht niet had geslapen,ieder ogenblik weer dat beeld van die vrouw uitgestrekt op de stenen... Het bleek dat hij de klap ook gehoord had, want hij was op zijn balkon en wilde juist weer naar binnen gaan toen het gebeurde... Hij was onmiddellijk naar beneden gegaan en had de situatie bekeken, maar het was hem al gauw duidelijk dat hulp hier niet meer zou helpen. De vrouw lag daar met open ogen en haar gezicht vertoonde volgens M. een serene rust.
Ik probeerde contact te krijgen met onze beheerder om zo snel mogelijk het raam gerepareerd te krijgen, maar dat kostte toch veel moeite.
In de loop van de ochtend kreeg ik een telefoontje van mw K. Haar zoon werkt bij de politie en inmiddels was bekend wie de vrouw was. Het was geen familie van iemand in ons dorp. Vraag was alleen hoe ze het gebouw binnen had kunnen komen. De afspraak is dat onbekenden niet worden toegelaten.
Ook op die vraag kwam in de loop van de dag een antwoord: vermoedelijk was ze binnengekomen met de apotheker die medicijnen had afgeleverd. En zo kwamen stap voor stap meer details naar voren.
's Middags kwam de glaszetter een het gat voorlopig afdichten. Een definitieve ruit zou in de loop van de volgende week worden geplaatst.
De volgende week is inmiddels al weer een eind op streek. Maandagmorgen vroeg kwam ik de leidster van de schoonmaakploeg tegen.
– Wat een toestand hè, zei ze.
– Ja, maar wij waren in Nijmegen en hebben er pas achteraf van gehoord.
– Het was een vriendin van mij, zei ze, het is toch wel gek om nu hier rond te lopen als je dat weet...
Het is opmerkelijk hoe dicht bij zo'n gebeurtenis plotseling kan komen. Een uur later stond de glaszetter voor de deur met het definitieve glas. En terwijl hij de restanten van het gebroken glas verwijderde vroeg hij hoe het gebeurd was. Hij was altijd benieuwd hoe mensen dachten die zoiets deden. Mijn moeder, zei hij, heeft ook zelfmoord gepleegd.
zaterdag 2 juni 2012
Consternatie in ons dorp
Omdat Steve jarig was gingen Anneke en ik samen, maar dit keer per auto naar Den Haag, naar Cobie. We troffen haar in bed; ze was na het wassen weer terug gegaan omdat ze erg moe was. Dat leek geen gunstig teken. Het was ook nog niet eerder voorgekomen sinds ze haar tegenwoordige behuizing heeft. Ze was overigens goed te spreken, maar na een uur van ons bezoek viel ze bijna in slaap en lieten we haar alleen.
– Als we nu eens binnendoor naar Nijmegen gaan opperde Anneke. Steve is toch niet thuis voor half vijf.
Wel, binnendoor is een rekbaar begrip. Maar Bonnie ging ijverig aan het zoeken naar een route die de snelwegen vermeed. Het leidde tot een tocht die via de buitenwijken van Leiden naar Bodegraven leidde. Daar was het bijna één uur en tijd voor de lunch. Om half twee gingen we verder en ruim drie uur later nadat we een groot deel van de reis over de kronkelige dijken van het rivierengebied hadden gereden, kwamen we inderdaad bij Steve aan. Hij liet vol trots de nieuwe inrichting van zijn kamer zien met de comfortabele fauteuil en het dressoir die hij beide op straat had gevonden. Na het voortreffelijke eten en een spelletje Afrikaans tarot gingen we weer naar Breda in een stromende regen. Al met al een vermoeiende dag; ik verheugde me erop mijn kleren uit te trekken, mijn benen op een stoel te leggen en een drankje te nemen. Het was tegen kwart voor tien toen we onze auto parkeerden.
– Kom eens even, riep de heer dJ. met veel nadruk vanaf zijn balkon. Kom eens even.
Wij kwamen even.
– Ik zag jullie aankomen. Ik moet je iets vertellen.
Het leek erop dat hij op onze thuiskomst had zitten wachten. Hij stak dan ook onmiddellijk van wal zonder – en dat was zeer ongebruikelijk – ons een drankje aan te bieden. Mw dJ zat met haar benen omhoog in een stoel. Ze had haar ledematen kennelijk wat geforceerd in de loop van de dag.
- Ik stond vanmiddag mijn auto te wassen, zei dJ, en toen ik daar bijna mee klaar was, kwamen er een heleboel glasscherven met veel lawaai naar beneden, dus ik dacht: ik zet mijn auto maar in de garage. De garage stond nog open. Maar ik was nog niet ver toen ik een doffe klap hoorde; toen ik opkeek lag er een vrouw op haar rug op de grond. Terwijl ik nog stond te kijken kwam de heer M. aangerend die voelde aan haar pols. Ik ben naar binnen gegaan en heb 112 gebeld. Maar ja er was al niets meer aan te doen, ze was al dood.
– Willen jullie iets te drinken?
– Ja, geef ons nu maar een borrel.
De eerste opwinding was er af en toen we onze borrel hadden ging dJ weer door.
– Terwijl we op de politie wachtten heb ik haar shirt wat naar beneden getrokken, want haar buik was bloot. De politie kwam na een paar minuten en daarna de ambulance.
– Ik heb nog gekeken of ik moest reanimeren, vulde mevr dJ aan, maar dat had weinig zin.
– Het hele stuk werd afgezet met dat rood witte lint. De mensen van de ambulance legden een wit laken over haar heen. Na twee uur werd het lichaam afgevoerd met de ambulance.
– Weten we om wie het gaat? Maar dat bleek niet het geval, de dode vrouw was vooralsnog een onbekende. Maar de politie was alle flats langs geweest om een verklaring te vinden voor het feit dat de vrouw het trappenhuis had kunnen binnenkomen.
– Toen de ambulance weg was hebben we met een aantal mensen de glasscherven opgeruimd. Ik heb, zei mw dJ het glas op de tiende verdieping opgeruimd. Daar is een raam kapot. Dat was natuurlijk het raam waardoor de vrouw naar buiten moest zijn gesprongen.
Afgezien van het bloed op de handen van de dode vrouw was er opmerkelijk weinig bloed geweest.
Het gesprek liep door. Meneer dJ. was nog duidelijk geëmotioneerd en geschokt door de gebeurtenis, waar hij wel vlak naast had gestaan.
Een uur en nog een borrel later besloten we maar naar bed te gaan. Morgen zou er wel meer bekend worden. Dan kon ik ook iets gaan doen aan het herstel van het gebroken glas...
– Als we nu eens binnendoor naar Nijmegen gaan opperde Anneke. Steve is toch niet thuis voor half vijf.
Wel, binnendoor is een rekbaar begrip. Maar Bonnie ging ijverig aan het zoeken naar een route die de snelwegen vermeed. Het leidde tot een tocht die via de buitenwijken van Leiden naar Bodegraven leidde. Daar was het bijna één uur en tijd voor de lunch. Om half twee gingen we verder en ruim drie uur later nadat we een groot deel van de reis over de kronkelige dijken van het rivierengebied hadden gereden, kwamen we inderdaad bij Steve aan. Hij liet vol trots de nieuwe inrichting van zijn kamer zien met de comfortabele fauteuil en het dressoir die hij beide op straat had gevonden. Na het voortreffelijke eten en een spelletje Afrikaans tarot gingen we weer naar Breda in een stromende regen. Al met al een vermoeiende dag; ik verheugde me erop mijn kleren uit te trekken, mijn benen op een stoel te leggen en een drankje te nemen. Het was tegen kwart voor tien toen we onze auto parkeerden.
– Kom eens even, riep de heer dJ. met veel nadruk vanaf zijn balkon. Kom eens even.
Wij kwamen even.
– Ik zag jullie aankomen. Ik moet je iets vertellen.
Het leek erop dat hij op onze thuiskomst had zitten wachten. Hij stak dan ook onmiddellijk van wal zonder – en dat was zeer ongebruikelijk – ons een drankje aan te bieden. Mw dJ zat met haar benen omhoog in een stoel. Ze had haar ledematen kennelijk wat geforceerd in de loop van de dag.
- Ik stond vanmiddag mijn auto te wassen, zei dJ, en toen ik daar bijna mee klaar was, kwamen er een heleboel glasscherven met veel lawaai naar beneden, dus ik dacht: ik zet mijn auto maar in de garage. De garage stond nog open. Maar ik was nog niet ver toen ik een doffe klap hoorde; toen ik opkeek lag er een vrouw op haar rug op de grond. Terwijl ik nog stond te kijken kwam de heer M. aangerend die voelde aan haar pols. Ik ben naar binnen gegaan en heb 112 gebeld. Maar ja er was al niets meer aan te doen, ze was al dood.
– Willen jullie iets te drinken?
– Ja, geef ons nu maar een borrel.
De eerste opwinding was er af en toen we onze borrel hadden ging dJ weer door.
– Terwijl we op de politie wachtten heb ik haar shirt wat naar beneden getrokken, want haar buik was bloot. De politie kwam na een paar minuten en daarna de ambulance.
– Ik heb nog gekeken of ik moest reanimeren, vulde mevr dJ aan, maar dat had weinig zin.
– Het hele stuk werd afgezet met dat rood witte lint. De mensen van de ambulance legden een wit laken over haar heen. Na twee uur werd het lichaam afgevoerd met de ambulance.
– Weten we om wie het gaat? Maar dat bleek niet het geval, de dode vrouw was vooralsnog een onbekende. Maar de politie was alle flats langs geweest om een verklaring te vinden voor het feit dat de vrouw het trappenhuis had kunnen binnenkomen.
– Toen de ambulance weg was hebben we met een aantal mensen de glasscherven opgeruimd. Ik heb, zei mw dJ het glas op de tiende verdieping opgeruimd. Daar is een raam kapot. Dat was natuurlijk het raam waardoor de vrouw naar buiten moest zijn gesprongen.
Afgezien van het bloed op de handen van de dode vrouw was er opmerkelijk weinig bloed geweest.
Het gesprek liep door. Meneer dJ. was nog duidelijk geëmotioneerd en geschokt door de gebeurtenis, waar hij wel vlak naast had gestaan.
Een uur en nog een borrel later besloten we maar naar bed te gaan. Morgen zou er wel meer bekend worden. Dan kon ik ook iets gaan doen aan het herstel van het gebroken glas...
vrijdag 1 juni 2012
Oorzaak en gevolg (3)
Wie dit blog leest zal zich vermoedelijk afvragen waarom mijn vader zo belangrijk lijkt. Een onverwerkt jeugdtrauma misschien. U kunt gerust zijn, dat is niet het geval. Mijn oog viel min of meer toevallig op deze oude tekst, terwijl ik bezig was met een beschouwing over een veranderend wereldbeeld. De redenering van mijn vader lijkt te passen in dat oude wereldbeeld. We vinden van dat beeld ook voorbeelden in andere wetenschappen bijv. in de geschiedenis: Von Ranke (ca 1830) uit Duitsland wilde dat de geschiedenis zou worden verteld zoals het geweest was, feiten en gebeurtenissen konden worden gezien als evenzovele objectieve blokjes, die los staan van de waarnemer. Die opvatting hebben historici gevolgd tot het begin van de 20e eeuw, maar is nu helemaal verlaten en soms is men bang dat de relativering van de geschiedenis zover gaat dat er alleen nog maar persoonlijke visies zijn op de geschiedenis. We zien het ook in de economie waar volgens de klassieken een onzichtbare hand zorgde voor een optimale verdeling van prijzen en hoeveelheden, van werkgelegenheid en rijkdom, als iedereen maar in staat werd gesteld zijn eigen belang te volgen. Economische subjecten zijn volstrekt onafhankelijk van elkaar.
In deze tijd begint de opvatting te overheersen dat een opvatting waarbij je de waarnemer en dat wat hij waarneemt los van elkaar kunt zien verouderd is en geen recht doet aan de werkelijkheid. Men beseft steeds meer dat alles met alles samenhangt. Het overlijden van meneer Pietersen hangt nauw samen met de dronkenschap van meneer Jansen, maar ook met de distributie van de sigarettenverkoop en dus met de winkelsluitingstijden. Dat laatste hangt dan weer samen met onze opvattingen over de gevolgen van roken en onze opvattingen over de gezondheid in het algemeen. Enfin, een eindeloze reeks samenhangen.
Dat is niet leuk voor de mensen, want die willen misstanden onmiddellijk uit de weg ruimen. Zij verlangen naar de tijden van vroeger toen alles nog eenvoudig leek. Toen Nederland nog Nederland leek en Frankrijk Frankrijk.
Zij zien met lede ogen hoe het opheffen van de bepaling dat handelsbanken niet ook investeringsbanken mochten zijn in Amerika, leidt tot een financiële crisis is Europa.
Het is jammer dat veel politici de neiging hebben net te doen alsof de wereld nog zo eenvoudig is als ze denken dat hij vroeger was.
In deze tijd begint de opvatting te overheersen dat een opvatting waarbij je de waarnemer en dat wat hij waarneemt los van elkaar kunt zien verouderd is en geen recht doet aan de werkelijkheid. Men beseft steeds meer dat alles met alles samenhangt. Het overlijden van meneer Pietersen hangt nauw samen met de dronkenschap van meneer Jansen, maar ook met de distributie van de sigarettenverkoop en dus met de winkelsluitingstijden. Dat laatste hangt dan weer samen met onze opvattingen over de gevolgen van roken en onze opvattingen over de gezondheid in het algemeen. Enfin, een eindeloze reeks samenhangen.
Dat is niet leuk voor de mensen, want die willen misstanden onmiddellijk uit de weg ruimen. Zij verlangen naar de tijden van vroeger toen alles nog eenvoudig leek. Toen Nederland nog Nederland leek en Frankrijk Frankrijk.
Zij zien met lede ogen hoe het opheffen van de bepaling dat handelsbanken niet ook investeringsbanken mochten zijn in Amerika, leidt tot een financiële crisis is Europa.
Het is jammer dat veel politici de neiging hebben net te doen alsof de wereld nog zo eenvoudig is als ze denken dat hij vroeger was.
woensdag 30 mei 2012
Oorzaak en gevolg (2)
Het denken over causaliteit heeft zijn consequenties. Nog even mijn vader: 'Het menselijk doen en denken heeft, zegt hij, als (niet altijd even bewust) uitgangspunt het vaste geloof in onvoorwaardelijke causaliteit. […] De 'wil' van de mens (zo moeten wij wel denken) is deel van zijn wezen en behoort als zodanig tot de elementen van het heden, waaruit langs een onafwendbare keten van oorzaken en gevolgen de toekomst voortkomt. Dus is voor de onbevooroordeeld doordenkende mens de vrije wil 'onzin'.'
Het causale denken kan dus leiden tot een tamelijk deterministische visie op de wereld: een gepredestineerde wereld zogezegd.
Zo zie ik de zaken niet. Ik heb in het vorige stukje aangegeven dat de dood van Pietersen niet eenvoudig kon worden toegeschreven aan één oorzaak. En daar denk ik dat in deze meer gecompliceerde tijd de redenering iets anders zou komen te liggen. Aangezien een gebeurtenis veroorzaakt wordt door veelheid van oorzaken is de uitkomst van het samentreffen van die oorzaken niet bij voorbaat zeker. Er zullen weinig mensen zijn die nu verwachten dat als we de film terugdraaien tot het moment dat Jansen in de auto stapt en minstens enigszins onder invloed naar huis rijdt, dat de uitkomst: precies gelijk zal zijn, men kan er zelfs aan twijfelen kunnen of Pietersen wel dood zal gaan.
We kunnen zeggen dat in de causaliteit van het begin van de 20e eeuw nog te sterk werd gedacht in enkelvoudige causale relaties. Want niet alleen dat een gebeurtenis vele oorzaken kan hebben zo kan ook een enkele gebeurtenis vele gevolgen hebben. Want wie denkt dat hij, als hij met dezelfde ejaculatie van sperma bij dezelfde vrouw dezelfde eicel bevrucht, dat hij dan twee keer dezelfde combinatie eicel spermacel zal krijgen?
Causaliteit, inderdaad; ook bij die bevruchting, maar het is een causaliteit achteraf. Vooraf is het ongewis wat de gevolgen zijn van de gebeurtenissen van vandaag. Heeft daarmee de mens zijn vrije wil terug?
Het causale denken kan dus leiden tot een tamelijk deterministische visie op de wereld: een gepredestineerde wereld zogezegd.
Zo zie ik de zaken niet. Ik heb in het vorige stukje aangegeven dat de dood van Pietersen niet eenvoudig kon worden toegeschreven aan één oorzaak. En daar denk ik dat in deze meer gecompliceerde tijd de redenering iets anders zou komen te liggen. Aangezien een gebeurtenis veroorzaakt wordt door veelheid van oorzaken is de uitkomst van het samentreffen van die oorzaken niet bij voorbaat zeker. Er zullen weinig mensen zijn die nu verwachten dat als we de film terugdraaien tot het moment dat Jansen in de auto stapt en minstens enigszins onder invloed naar huis rijdt, dat de uitkomst: precies gelijk zal zijn, men kan er zelfs aan twijfelen kunnen of Pietersen wel dood zal gaan.
We kunnen zeggen dat in de causaliteit van het begin van de 20e eeuw nog te sterk werd gedacht in enkelvoudige causale relaties. Want niet alleen dat een gebeurtenis vele oorzaken kan hebben zo kan ook een enkele gebeurtenis vele gevolgen hebben. Want wie denkt dat hij, als hij met dezelfde ejaculatie van sperma bij dezelfde vrouw dezelfde eicel bevrucht, dat hij dan twee keer dezelfde combinatie eicel spermacel zal krijgen?
Causaliteit, inderdaad; ook bij die bevruchting, maar het is een causaliteit achteraf. Vooraf is het ongewis wat de gevolgen zijn van de gebeurtenissen van vandaag. Heeft daarmee de mens zijn vrije wil terug?
maandag 28 mei 2012
Oorzaak en gevolg
Iedere gebeurtenis heeft een oorzaak. Zo dacht mijn vader die verder constateerde dat causaal denken ons is aangeboren. Daar valt wel wat voor te zeggen. Je zou kunnen zeggen zonder causaal denken kun je niets leren. Dat wordt duidelijk als je je bezint op de vraag hoe een baby eigenlijk leert de impulsen die van buiten komen tot coherente beelden samen te voegen of zijn lichaam te beheersen. Als niet het samentrekken van bepaalde spieren zou leiden tot steeds dezelfde gevolgen zou het kind niet leren grijpen, kruipen lopen of wat dan ook. Causaal denken is echt een noodzakelijke voorwaarde om iets te kunnen leren.
Toch zou ik nog wel eens met mijn vader willen discussiëren over twee dingen:
1. Is een eigenschap een oorzaak, of kan een eigenschap een oorzaak zijn? Dat klinkt wellicht wat vreemd. Maar als we weten dat iemand door een kogel om het leven is gekomen, dan zijn we geneigd om te zeggen dat de door een kogel veroorzaakte wond de doodsoorzaak is. Maar vormen nu de eigenschappen van de kogel een oorzaak?
2. Bestaan er ook gebeurtenissen zonder oorzaak? Vermoedelijk zou mijn vader - als de agnosticus die hij was - zoiets zeggen als: als we niets kunnen vaststellen over een oorzaak, wil dat niet zeggen dat er geen oorzaak is. We kunnen er alleen geen uitspraak over doen. Vermoedelijk komt dat min of meer overeen met: ik weet het niet.
De idee dat alle gebeurtenissen een oorzaak hebben wil ondertussen nog niet zeggen dat het gemakkelijk is om vast te stellen wat die oorzaak dan is. Neem het volgende voorbeeld:
Jansen komt terug van een feestje waar hij net iets te veel heeft gedronken in een auto waarvan de remmen defect bleken te zijn, langs een dode hoek waarvan bekend is dat het uitzicht erg slecht is. Hij rijdt daar Pieterse aan die juist bezig was de straat over te steken om een pakje sigaretten te kopen. Laten we nu eens kijken wat de oorzaak was van dit ongeval. Was het de gedeeltelijk onder invloed zijnde chauffeur? Of was het te wijten aan de kapotte remmen - in welk geval er misschien iets moest worden gezegd tegen de garage waar de auto vorige week was gerepareerd, of kwam het door de dode hoek? Of hebben de kennissen van Pietersen gelijk die zeggen dat als Pieterse niet zo nodig de deur uit was gegaan om sigaretten te kopen, er niets gebeurd zou zijn. En is daarmee de rookverslaving van Pieterse de oorzaak van het ongeluk?
Toch zou ik nog wel eens met mijn vader willen discussiëren over twee dingen:
1. Is een eigenschap een oorzaak, of kan een eigenschap een oorzaak zijn? Dat klinkt wellicht wat vreemd. Maar als we weten dat iemand door een kogel om het leven is gekomen, dan zijn we geneigd om te zeggen dat de door een kogel veroorzaakte wond de doodsoorzaak is. Maar vormen nu de eigenschappen van de kogel een oorzaak?
2. Bestaan er ook gebeurtenissen zonder oorzaak? Vermoedelijk zou mijn vader - als de agnosticus die hij was - zoiets zeggen als: als we niets kunnen vaststellen over een oorzaak, wil dat niet zeggen dat er geen oorzaak is. We kunnen er alleen geen uitspraak over doen. Vermoedelijk komt dat min of meer overeen met: ik weet het niet.
De idee dat alle gebeurtenissen een oorzaak hebben wil ondertussen nog niet zeggen dat het gemakkelijk is om vast te stellen wat die oorzaak dan is. Neem het volgende voorbeeld:
Jansen komt terug van een feestje waar hij net iets te veel heeft gedronken in een auto waarvan de remmen defect bleken te zijn, langs een dode hoek waarvan bekend is dat het uitzicht erg slecht is. Hij rijdt daar Pieterse aan die juist bezig was de straat over te steken om een pakje sigaretten te kopen. Laten we nu eens kijken wat de oorzaak was van dit ongeval. Was het de gedeeltelijk onder invloed zijnde chauffeur? Of was het te wijten aan de kapotte remmen - in welk geval er misschien iets moest worden gezegd tegen de garage waar de auto vorige week was gerepareerd, of kwam het door de dode hoek? Of hebben de kennissen van Pietersen gelijk die zeggen dat als Pieterse niet zo nodig de deur uit was gegaan om sigaretten te kopen, er niets gebeurd zou zijn. En is daarmee de rookverslaving van Pieterse de oorzaak van het ongeluk?
zaterdag 26 mei 2012
Ons dorp
We wonen inmiddels al weer vijf jaar in ons dorp. Een tamelijk rustgevende omgeving, waarin eigenlijk niets verandert. Of toch? Neem nu mevr. B. Toen wij hier kwamen een levenslustige dame van net tachtig met een opgewekte en optimistische aard, die met haar auto alle kanten uitreed lange reizen maakte. Wekelijks met haar vriendinnen ging eten, kortom een aardige buurvrouw. Maar gistermorgen belde ze op en vroeg met enige paniek of ik misschien naar beneden zou willen gaan om voor haar de liftdeur open te maken, omdat de kracht daartoe haar ontbrak. Toen ik haar beneden opving vertelde ze dat ze zoveel pijn in haar rug had dat ze de zware liftdeur niet meer kon open drukken. Op mijn vraag naar de plaats van haar pijn wees ze op een plek rechts naast haar wervelkolom. Versleten, he, zei ze, wat wil je als je al 85 bent.
Ze wilde nu nog een keer naar de fysiotherapeut, al verwachtte ze niet dat die er iets aan zou kunnen doen. Maar de fysiotherapeut zou haar op komen halen. Ze ging wat onrustig op de bank zitten in de hal en vertelde ondertussen dat ze haar rollator mee had willen nemen. Maar haar buurman, meneer R. vond dat overdreven. Ze moest gewoon naar de fysiotherapie lopen. Ja zei ze berustend, dat is de ouderdom. Oud worden is helemaal niet leuk. Ik probeerde haar op te monteren door er op te wijzen dat de alternatieven voor ouder worden ook niet erg aantrekkelijk waren. Ze keek me niet begrijpend aan. Het alternatief voor oud worden is dat je er niet meer bent. Oh dat vind ik helemaal niet erg...
Ze stond weer op, althans probeerde dat, maar was blij dat ik haar te hulp schoot. Ze wilde nu al vast Max tegemoet lopen. Ik gaf haar een arm om haar te ondersteunen en liep langzaam met haar in de richting van de hoek van de straat. Ik verwonderde me erover dat ze niet rustig bleef zitten tot Max kwam en ik verwonderde me nog meer dat meneer R die inmiddels al 92 is zich met het rollator gebruik van mevr. B. bemoeide.
We liepen langzaam in de richting van de fysiotherapie aan de overzijde van de boulevard waar we wonen. Het verkeer had te veel haast om voor de zebra te wachten, zodat we daar even moesten wachten. Toen we aan de overkant kwamen kwam Max ons tegemoet. Hij ontfermde zich over mevr. B.
Een klein uur later zag ik ze samen weer terugkomen: mevr. B werd weer thuis gebracht.
Ze wilde nu nog een keer naar de fysiotherapeut, al verwachtte ze niet dat die er iets aan zou kunnen doen. Maar de fysiotherapeut zou haar op komen halen. Ze ging wat onrustig op de bank zitten in de hal en vertelde ondertussen dat ze haar rollator mee had willen nemen. Maar haar buurman, meneer R. vond dat overdreven. Ze moest gewoon naar de fysiotherapie lopen. Ja zei ze berustend, dat is de ouderdom. Oud worden is helemaal niet leuk. Ik probeerde haar op te monteren door er op te wijzen dat de alternatieven voor ouder worden ook niet erg aantrekkelijk waren. Ze keek me niet begrijpend aan. Het alternatief voor oud worden is dat je er niet meer bent. Oh dat vind ik helemaal niet erg...
Ze stond weer op, althans probeerde dat, maar was blij dat ik haar te hulp schoot. Ze wilde nu al vast Max tegemoet lopen. Ik gaf haar een arm om haar te ondersteunen en liep langzaam met haar in de richting van de hoek van de straat. Ik verwonderde me erover dat ze niet rustig bleef zitten tot Max kwam en ik verwonderde me nog meer dat meneer R die inmiddels al 92 is zich met het rollator gebruik van mevr. B. bemoeide.
We liepen langzaam in de richting van de fysiotherapie aan de overzijde van de boulevard waar we wonen. Het verkeer had te veel haast om voor de zebra te wachten, zodat we daar even moesten wachten. Toen we aan de overkant kwamen kwam Max ons tegemoet. Hij ontfermde zich over mevr. B.
Een klein uur later zag ik ze samen weer terugkomen: mevr. B werd weer thuis gebracht.
vrijdag 4 mei 2012
Getrouwd
Het echtpaar waarvan de vrouw gecremeerd werd was zoals nog werd gememoreerd 59 jaar getrouwd geweest. Ik liet het getal even tot me door dringen. Het was wel een lang huwelijk. Maar in de omgeving waarin ik nu verkeer geenszins het enige huwelijk dat meer dan een halve eeuw heeft geduurd. Trouwens was ik niet zelf al 50 jaar getrouwd? En onze buren vorig jaar en onze andere buren hadden inmiddels al 54 jaar en dat getal had mijn zus ook gehaald. Vijftig jaar getrouwd is eigenlijk helemaal niet zo uitzonderlijk. Daarvoor komt de burgemeester niet meer op bezoek. Wij kregen nog wel een bloemetje van de gemeente. Voor een huwelijk van 70 jaar: daar komt de burgemeester nog wel op bezoek, zoals uit de krant bleek voor enige weken.
In mijn omgeving hoor ik ook mensen zeggen dat zulke langdurige huwelijken wel steeds minder zullen voorkomen, omdat er zoveel huwelijken eindigen in een echtscheiding. In Nederland al wel 40% meldde de krant deze week. In de VS is het percentage zelfs nog hoger. Daar zit wat in: Het is duidelijk een echtscheiding vermindert de kans op een gouden bruiloft: meer echtscheidingen minder gouden bruiloften. Maar daar staat wat tegenover. Want hoe is het met de 60% die kennelijk niet scheidt?
Huwelijken eindigen niet alleen door echtscheiding, maar ook door het overlijden van een van de partners. Eigenlijk is dat wel zeker: hoe lang een huwelijk ook duurt, de dood van een van de partners maakt er een eind aan. Dus de huwelijksduur wordt ook bepaald door de sterftekans.
De meeste mensen trouwen na hun twintigste en moeten dus een een leeftijd van boven de 70 bereiken om 50 jaar getrouwd te kunnen zijn. En daar zit de kneep: we hebben in de AOW-discussie kunnen zien dat toen de AOW werd ingevoerd de gemiddelde levensverwachting in Nederland niet ver boven de 65 lag, terwijl die gemiddelde levensverwachting nu niet ver van de 80 ligt. Een 'winst' van ongeveer 15 jaar. Daar komt bij dat in de meeste huwelijken de man ouder is dan de vrouw. De man moet dus nog ouder worden om die begeerde gouden bruiloft te bereiken. Maar zijn kansen waren wat dat betreft slechter dan tegenwoordig; immers terwijl de levensverwachting van de vrouw was vroeger aanzienlijk hoger dan die van de man.
Die combinatie maakte vroeger - laten we zeggen ten tijde van de invoering van de AOW - de kans op een gouden huwelijk inderdaad tamelijk klein was.
Maar ook de bevolking is in aantal toegenomen, is nu de kans op een gouden bruiloft voor jongelui die nu trouwen nu eigenlijk toegenomen of afgenomen?
In mijn omgeving hoor ik ook mensen zeggen dat zulke langdurige huwelijken wel steeds minder zullen voorkomen, omdat er zoveel huwelijken eindigen in een echtscheiding. In Nederland al wel 40% meldde de krant deze week. In de VS is het percentage zelfs nog hoger. Daar zit wat in: Het is duidelijk een echtscheiding vermindert de kans op een gouden bruiloft: meer echtscheidingen minder gouden bruiloften. Maar daar staat wat tegenover. Want hoe is het met de 60% die kennelijk niet scheidt?
Huwelijken eindigen niet alleen door echtscheiding, maar ook door het overlijden van een van de partners. Eigenlijk is dat wel zeker: hoe lang een huwelijk ook duurt, de dood van een van de partners maakt er een eind aan. Dus de huwelijksduur wordt ook bepaald door de sterftekans.
De meeste mensen trouwen na hun twintigste en moeten dus een een leeftijd van boven de 70 bereiken om 50 jaar getrouwd te kunnen zijn. En daar zit de kneep: we hebben in de AOW-discussie kunnen zien dat toen de AOW werd ingevoerd de gemiddelde levensverwachting in Nederland niet ver boven de 65 lag, terwijl die gemiddelde levensverwachting nu niet ver van de 80 ligt. Een 'winst' van ongeveer 15 jaar. Daar komt bij dat in de meeste huwelijken de man ouder is dan de vrouw. De man moet dus nog ouder worden om die begeerde gouden bruiloft te bereiken. Maar zijn kansen waren wat dat betreft slechter dan tegenwoordig; immers terwijl de levensverwachting van de vrouw was vroeger aanzienlijk hoger dan die van de man.
Die combinatie maakte vroeger - laten we zeggen ten tijde van de invoering van de AOW - de kans op een gouden huwelijk inderdaad tamelijk klein was.
Maar ook de bevolking is in aantal toegenomen, is nu de kans op een gouden bruiloft voor jongelui die nu trouwen nu eigenlijk toegenomen of afgenomen?
zondag 15 april 2012
GPS
Mijn nieuwe camera beschikt over GPS. Maar het gebruik daarvan is nog niet helemaal vanzelfsprekend. Want net als bij de tomtom werkt de GPS niet binnenshuis. En tot onze reis naar Schotland zag ik iedere keer als ik door de zoeker keek om een foto te nemen dat de GPS aanduiding in de zoeker voorzien was van een bordje verboden parkeren. Hetgeen zoveel wilde zeggen als: geen GPS.
Tijdens onze reis naar Schotland verdween het bordje verboden parkeren, maar ik hechtte er nauwelijks aandacht aan. Dit te meer omdat ik met de gegevens die er werden genoteerd zonder computer toch niets kon doen. Maar eenmaal terug bleek het mogelijk met behulp van de GPS gegevens onze reis globaal op de kaart te volgen. Ik zeg globaal, want achteraf wordt me duidelijk dat om het volle profijt van GPS in mijn fototoestel te krijgen, ik het toestel 's morgens aan moet zetten en de hele dag niet meer uit. Zoals het nu ging zette ik iedere keer de camera uit om de accu te sparen. Het gevolg was dat de eerste fotoś die we in Aberdeen namen nog de GPS gegevens bezaten van onze stop in Crathes Castle. Pas de foto's die ik nam in Aberdeen van de haven worden correct in Aberdeen gelokaliseerd, zelfs zo nauwkeurig dat de plaats van de bank waarop Anneke en Benna zaten wordt aangegeven.
Tijdens onze reis naar Schotland verdween het bordje verboden parkeren, maar ik hechtte er nauwelijks aandacht aan. Dit te meer omdat ik met de gegevens die er werden genoteerd zonder computer toch niets kon doen. Maar eenmaal terug bleek het mogelijk met behulp van de GPS gegevens onze reis globaal op de kaart te volgen. Ik zeg globaal, want achteraf wordt me duidelijk dat om het volle profijt van GPS in mijn fototoestel te krijgen, ik het toestel 's morgens aan moet zetten en de hele dag niet meer uit. Zoals het nu ging zette ik iedere keer de camera uit om de accu te sparen. Het gevolg was dat de eerste fotoś die we in Aberdeen namen nog de GPS gegevens bezaten van onze stop in Crathes Castle. Pas de foto's die ik nam in Aberdeen van de haven worden correct in Aberdeen gelokaliseerd, zelfs zo nauwkeurig dat de plaats van de bank waarop Anneke en Benna zaten wordt aangegeven.
zaterdag 14 april 2012
Weer thuis
We zijn weer thuis. Vandaag moesten we vroeg op (de wekker liep om half vijf af), want we hadden afgesproken elkaar om half zes in de lobby te ontmoeten. Het vliegtuig van Benna vertrok om kwart over acht en dat van Freerk om kwart voor negen, terwijl dat van ons om kwart over negen zou vliegen. En zo stapten we om half zes voor de laatste maal met zijn zessen in de huurauto in de opstelling van de hele week. Freerk aan het stuur, Georges laadde de bagage en stapte helemaal achterin. Benna naast Freerk op de voorbank en de rest daarachter. Het was nu rustig op straat, en Freerk reed alsof hij zijn hele leven links had gereden.
Eenmaal op het vliegveld werd het een emotioneel afscheid na een unieke week en een unieke reis. Een geweldige belevenis om zo met je kinderen op stap te kunnen zijn, dan wordt het reisdoel eigenlijk volstrekt onbelangrijk. Het is heel lang geleden dat we dat hebben kunnen doen.
Onze cityhopper vloog op tijd, zodat we na een perfecte landing om kwart voor twaalf op Schiphol stonden. Toen we onze auto hadden, hadden we wel trek, zodat we onderweg bij Leiden nog een hapje hebben gegeten en omstreeks drie uur thuis waren.
Ik heb dit blog gedurende de reis bijgehouden met behulp van mijn mobiele telefoon. Dat had zo her en daar wat bezwaren. Het kostte enige moeite de tekst zo groot te krijgen dat ik hem zelf kon lezen, de onvermijdelijke tikfouten kon ik haast niet verbeteren, omdat de cursor zich haast niet op de juiste plaats liet zetten, maar wat het ergste was was dat de tekstverwerker al een voorschot nam op de tekst die ik aan het tikken was, waardoor de vreemdste woorden ontstonden. Ik geloof dat ik inmiddels de meeste fouten heb hersteld.
Eenmaal op het vliegveld werd het een emotioneel afscheid na een unieke week en een unieke reis. Een geweldige belevenis om zo met je kinderen op stap te kunnen zijn, dan wordt het reisdoel eigenlijk volstrekt onbelangrijk. Het is heel lang geleden dat we dat hebben kunnen doen.
Onze cityhopper vloog op tijd, zodat we na een perfecte landing om kwart voor twaalf op Schiphol stonden. Toen we onze auto hadden, hadden we wel trek, zodat we onderweg bij Leiden nog een hapje hebben gegeten en omstreeks drie uur thuis waren.
Ik heb dit blog gedurende de reis bijgehouden met behulp van mijn mobiele telefoon. Dat had zo her en daar wat bezwaren. Het kostte enige moeite de tekst zo groot te krijgen dat ik hem zelf kon lezen, de onvermijdelijke tikfouten kon ik haast niet verbeteren, omdat de cursor zich haast niet op de juiste plaats liet zetten, maar wat het ergste was was dat de tekstverwerker al een voorschot nam op de tekst die ik aan het tikken was, waardoor de vreemdste woorden ontstonden. Ik geloof dat ik inmiddels de meeste fouten heb hersteld.
Abonneren op:
Posts (Atom)