Limerick

Het St Jans Hospitaal in Brugge in het centrum van de stad is omgebouwd tot museum, waar rond deze tijd een tentoonstelling was gewijd aan Hans Memling. Memling schilderde in de 15e eeuw in Brugge. Het was voor ons aanleiding om op onze reis naar Esquelbecq een paar uur in Brugge door te brengen. De tentoonstelling van Memling omvatte overigens slechts zes werken. Hoogtepunt is de triptiek met Johannes de Doper (zijn onthoofding) en Johannes de Evangelist (zijn visioen) en daartussen het huwelijk van Catharina met Jezus.
Na dit bezoek slenterden we verder naar de Markt om minstens even oog in oog te staan met het belfort van Brugge en een hapje te eten. Toen we ons rond draaiden viel het oog op een reisboekhandel. Boekhandels hebben altijd een onweerstaanbare aantrekkingskracht. We liepen dus de winkel in maar zagen tussen de reisgidsen niet iets dat ons bijzonder boeide. Tot we de kassa passeerden op onze weg naar de uitgang. Daar lag een boekje met als titel There was an old Geezer called Ceasar. Een wereldgeschiedenis in limericks. Echt een boekje voor mij dus: ik heb een voorliefde voor limericks en een belangstelling voor de geschiedenis.
Ik maakte tegen de verkoopster een opmerking in die zin, terwijl ik een tientje uit mijn portemonnee haalde om te betalen.
'Nou, zei ze, 'dan hebt u hier weer een stimulans om ook wat te maken.'
'Mm, dat klinkt haast als een uitdaging: Er was eens een juffrouw in Brugge...'
'Ja, zoiets, maar dit is niet genoeg,' zei zij weer, wijzend op mijn tientje.
Ik betaalde het tekort bij en zij pakte het boekje in. 'Als u wat maakt, mijn e-mailadres zit in het boekje.'
We groetten en liepen de zaak uit. Aan de lunch bladerde ik eens door de geschiedenis.

         Old Masters
There were some old folks in Lascaux,
A terribly long time ago
Who drew on the walls
Of there cavernous halls
Why they did it, we don't rightly know

Aardig, maar zonder het dubbelzinnige vaak ronduit scabreuze karakter van de echte Engelse limerick.
Ik bleef nog wat broeden op mijn juffrouw uit Brugge. Maar veel veelbelovende rijmwoorden voor Brugge kon ik niet vinden. Uiteindelijk kwam ik tot:

Een mooie verkoopster in Brugge
Niet slechts in 't verkopen een vlugge

Zij bleek ook zeer alert

Toen het betaaltijd werd, 

Ze is echt niet gek daar in Brugge. 

Toen ik dit product per e-mail naar Brugge stuurde, kreeg ik haast per kerende post een bedankje met de verontschuldiging, dat het toch echt alleen maar als grap bedoeld was. 

Ochtendritueel

Als ik na mijn ontbijt bij Benna binnenstap zit zij zoals gewoonlijk aan de thee en leest een boek op haar e-reader. Als ze me ziet zegt ze: ah, ik zal meteen koffie zetten. En inderdaad ze staat op en als ze na enige ogenblikken terugkomt klinkt uit de keuken het vertrouwde gepruttel van een koffiezetapparaat. Mijn komst is ondertussen niet onopgemerkt gebleven: Benjee en Gavroche verdringen zich om mijn aandacht. Gavroche zal dat trouwens niet doen zonder zijn speciale speeltje: een knoop van touw. Dat speeltje zoekt hij al op als hij me door de glazendeur ziet aankomen. Dat hij geaaid wil worden vind ik tot daar aan toe, maar dat hij daarbij voortdurend zijn voorpoot op mijn dij legt hinderlijk. Niet alleen dat die poot gebruikelijk vuil is, maar ook, omdat, als ik het toesta hij dat opvat als een uitnodiging om verder te gaan en met beide poten op mijn schoot komt en zijn kop in de richting van mijn gezicht beweegt om zijn aanhankelijkheid met zijn tong te belijden. Dat hindert mij bij het lezen en Gavroche is een flinke hond. Nog niet zo groot dat hij zijn kop op tafel kan leggen, maar veel scheelt het niet. Zijn omvang maakt dat het wat moeite kost om hem van me af te houden. Benjee staat ondertussen te blaffen dat hij ook geaaid moet worden. Maar na verloop van tijd lukt het toch om ze beide te kalmeren. Dan zijn zowel Benjee als Gavroche weer aan mijn aanwezigheid gewend en gaan ze zich bezig houden met hun eigen bezigheden die voornamelijk bestaan uit slapen naar het schijnt.
Inmiddels is de koffie klaar en onder het genot van de koffie lezen Benna en ik verder in onze eigen literatuur. Wat een rust. Maar niet voor lang want dan beginnen Benjee en Gavroche plotseling te blaffen. Zij hebben geregistreerd dat er boven iemand in beweging is gekomen. Inderdaad Georges komt beneden. De beide honden zijn inmiddels in een oorverdovend geblaf uitgebarsten. Daartegen helpt ook de interventie van Benna niet. Hier moet Georges zelf optreden.
Georges slaagt er in om de honden te kalmeren, maar ziet dan dat er voor de buitendeur een kat staat te wachten: White wil naar binnen. Als Georges de deur opent rent Benjee gauw naar buiten. Hij komt weer terug na een desbetreffende opdracht en Georges doet de deur weer dicht. Op dat moment heeft de kat Brigitte zitten wachten om te melden dat ze naar binnen wil. Georges laat ook haar binnen en sluit de deur weer. Niet voor lang want ondertussen komt Garfield op zijn dooie gemak aan gelopen. Ook hij wil naar binnen. En Georges doet de deur opnieuw open. De katten gaan onderweg naar de keuken voor hun eten en Georges gaat zitten. Dat is het moment voor Gavroche en Benjee. Zij klimmen bij hem op schoot en krijgen hun dagelijkse knuffel. De dag is begonnen.

Calorieën

Zwaarlijvigheid is iets waar we niet aan willen. Daarom proberen we ons gewicht een beetje te beheersen. De meest eenvoudige manier om dat te doen is van alles een beetje minder, maar vooral van de calorieën. Er zijn mensen die denken dat er goede en slechte calorieën zijn, maar dat is onzin. Een calorie is gewoon de hoeveelheid warmte die nodig is om bij 1 atmosfeer 1 gram water te verwarmen van 14,5 -15,5 graad Celsius. Je gewicht beheersen doe je dus door iets (of veel) minder calorieën tot je te nemen dan je nodig hebt, pardon dan je gebruikt. Nu is het gebruik afhankelijk van je activiteit en van je leeftijd. Hoe ouder je bent hoe minder energie je zult gebruiken. Zwaarlijvigheid is dan ook in de eerste plaats een kwestie van leeftijd en zelfbeheersing.

Dit alles is bekend, maar wat doe je als je zoals ik houdt van lekker eten en drinken en als je in je jeugd is voorgehouden dat je je bord moet leeg eten en dat je beleefd moet zijn? Je beheerst je zelf en je eet gewoon wat minder. Want je bent ook opgevoed met discipline, nietwaar? Maar ja.

Ik stapte dus op de weegschaal en constateerde dat ik weer iets minder calorieën moest nuttigen. Dus maar geen koekje bij de koffie maar laten staan en bij de lunch een klein stukje kaas en vanavond maar een borreltje.

Na de middag kwam echter de buurvrouw met haar nieuwe i-pad. Anneke is inmiddels expert in het gebruik van de i-pad, dus die liet zien hoe de buurvrouw apps moest gebruiken en evt. zou moeten installeren. En ook natuurlijk hoe ze haar e-mail moest oproepen. Alleen daar ging iets mis.

Want voor het installeren van de e-mail moet je een gebruikersnaam en een wachtwoord hebben. Ik werd erbij gehaald, maar als het wachtwoord onbekend is is het lastig te raden en zonder werkte het niet. Een ding blijkt bij sommige mensen lastig: waarom zou je zoveel gebruikersnamen en wachtwoorden moeten hebben. Men staat er eenvoudig niet bij stil dat we vroeger rond liepen met een bos sleutels (veelal nog steeds trouwens), voor iedere deur en iedere kast een. Als men naar de schuur loopt om zijn fiets te pakken neemt men een sleutel mee en de kans is groot dat dat een andere is dan de sleutel van de voordeur of die van de kluis. Het internet is net als de reële wereld. Voor iedere deur die je opent of sluit, heb je een sleutel nodig. De sleutel hangt bij het internet niet aan een sleutelring maar aan je gebruikersnaam: het is je wachtwoord.

Toen bleek dat de buurvrouw haar gebruikersnaam en wachtwoord niet paraat had, gingen we naar boven want zei de buurvrouw dan kunnen we meteen een glaasje drinken. Zo gezegd zo gedaan. Nadat het wachtwoord probleem was opgelost kregen we een glas wijn met een bakje met nootjes; het gesprek kwam op gang en toen nootjes op waren kregen we een volgend glas wijn met speciale cassave chips van de Aldi - want dat waren de beste -. De calorieën kwamen in grote getale binnen... De buurman kwam op dreef en liep nogmaals met de wijnfles rond...

We waren op tijd thuis en gingen toen aan de maaltijd die grotendeels was voorbereid.

Morgen gaan we echt wat minder calorieën tot ons nemen. Hoewel... morgen krijgen we onze kleinzoon op bezoek en die heeft al aangegeven dat hij ergens wil gaan eten. Houd je dan maar eens in...

Toevallig

Het is niet zo vreemd dat op een verjaardag (een deel van) het gesprek gaat over geboortedata. Uiteindelijk: wanneer zou je daar anders over moeten praten? Het blijkt dat onze aandacht steeds weer wordt getrokken door datums die samen vallen of die een bepaald patroon suggereren. Zo vertelde iemand dat ze iemand kende die drie kinderen had gekregen op dezelfde datum maar met een tussenpoos van een of meer jaren. Dat is op zichzelf natuurlijk een fenomeen om even bij stil te staan. De eerste vraag die zich eigenlijk opdringt is of de ouders van die kinderen 'het' maar één keer doen per jaar en dan op een vaste dag? We hebben een haast niet te onderdrukken neiging daarin een patroon te zien.
De uitkomst is het resultaat van een aantal toevalligheden, als men in aanmerking neemt dat maar weinig mensen precies kunnen bepalen wanneer hun zaadcel de goede eicel tegenkomt, dus waneer een bevruchting precies plaats vindt. Een zwangerschap duurt wel gemiddeld 9 maanden, maar het komt niet zoveel voor dat tussen bevruchting en geboorte precies 270 dagen zit.
Toevallig dus?
Zo ontmoetten wij op een gegeven moment iemand die we jarenlang tot onze vrienden rekenden en die geboren bleek te zijn op dezelfde dag van hetzelfde jaar als Anneke. Toevallig?
Toeval zou ik willen omschrijven als het samenvallen van gebeurtenissen, waarvan men aanneemt dat de kans klein is dat ze samenvallen en zonder dat bekend is of het samenvallen bedoeld was.
Toevallige gebeurtenissen vinden zonder ophouden plaats. De meeste ervan worden door ons niet opgemerkt. Niet veel mensen staan er immers bij stil, denk ik, hoe toevallig het is dat ze rijdend op een weg juist die auto's tegenkomen die ze tegenkomen. Anders wordt het als we onderweg een bekende auto tegenkomen. In dat geval zeggen we al gauw: da's ook toevallig.
Ons geloof in toeval wordt danig op de proef gesteld als een bepaalde gebeurtenis zich herhaalt. Als iemand tien keer achtereen munt gooit (maar voor kruis geldt hetzelfde) is men geneigd te zeggen, dat kan geen toeval zijn. Toch is dat precies de situatie die ontstaat als men in een afvalsysteem van tien ronden munt laat bepalen wie wint.
Het is onze neiging tot causaal denken die  probeert in toevallige gebeurtenissen een samenhang te ontdekken. En zo: als we iemand tegenkomen die op dezelfde dag geboren blijkt als wij, zien we een patroon en rijst al gauw de vraag is dat toeval? De kans echter dat we zo iemand tegenkomen is vrijwel* even groot als dat we iemand tegenkomen die geboren is op een datum die 5, 19 of 28 dagen verwijderd is van onze geboortedatum. Alleen valt die samenloop van gebeurtenissen niet op. Was het feit dat iemand 22 dagen eerder geboren werd dan ik nu toeval of niet?

* Vrijwel gelijk want het aantal geboorten verspreid over de maanden is niet constant. Ook de spreiding over de dagen is niet constant. Zo bleek dat er over geheel 2012 in het weekend minder kinderen werden geboren dan door de week.

Vroeger

Doordat we niet in de rij wilden blijven staan voor de gerenommeerde asperges aan de Rithsestraat kwamen we uiteindelijk terecht in het café aan het Heksenwiel. De Volkskrant op de leestafel maakte melding van een nieuw boek: Thomas Piketty's, Capital in the 21st Century. De boekwinkel naast het café had, zei de juffrouw die daar bediende, het niet in voorraad. Ik gaf aan dat, als ik het zou bestellen, dat niet bij haar zou zijn, maar bij een boekhandel bij mij in de buurt. Kent u de Haagse Beemden een beetje, vroeg ze.
Tja, ik had aan de wieg gestaan van de Haagse Beemden. Oh, ja? Hoe bedoelt u?
Mijn gedachten gingen terug naar 1975. De gemeenteraad had, eigenlijk zeer tegen zijn zin, in 1971 ingestemd met de overdracht van de Haagse Beemden van Prinsenbeek aan Breda. Toen dit uiteindelijk juridisch rond was (de overdracht vond plaats op 1 januari 1976) kon wethouder van Dun in april 1975 het structuurplan voor de Haagse Beemden aan de raad presenteren. Het was een plan zoals er zovele waren geweest: een plan met rechte lijnen, waarbij het landschappelijk karakter van het gebied volledig verdween. Het bood ruimte voor een bewoning door 60.000 inwoners. Het was geen mooi of elegant plan. Het kostte Van Dun veel overtuigingskracht om de raad ermee in te laten stemmen. Hij moest bestuurlijk en politiek een salto mortale maken, toen bleek dat terwijl hij bezig was met de voorbereiding van de raadsbesluiten, binnen de dienst Openbare Werken met behulp van externe adviseurs werd gewerkt aan volledig ander plan.
Het nieuwe plan liet de landgoederenzone in het midden van het gebied in takt, bood door de ringvormige structuur voor de woningbouw een situatie, waarbij alle woningen vlak bij het groen zouden liggen. Het aantal woningen in het plangebied werd terug gebracht tot ca. 10 000, zodat er maximaal zo'n 27.000 mensen zouden kunnen wonen. Toch lukte het Van Dun om ook voor dit nieuwe plan de instemming van de raad te krijgen. Het was inmiddels juni 1975, twee maanden na de behandeling van het eerste structuurplan. Een huzarenstukje.
Het was duidelijk dat voor het nieuwe plan op een andere manier moest worden ontworpen; de tijdgeest was volledig veranderd. Met architektenbureau Architeam, dat veel deed in de sociale woningbouw en Bureau Ruijs en Bolder dat bekend was door de kerkenbouw en vrije sectorwoningen werd het ontwerp voor de eerste plandeel Kievitsloop/Gageldonk aangepakt.
Als datum voor de feitelijke start (de eerste paal) werd genomen 10 mei 1976. Maar de architektenteams konden het niet eens worden over de overgang tussen hun beider plandelen. Daardoor dreigde de de startdatum in gevaar te komen. In de stuurgroep Haagse Beemden betoogde Van Dun dat, al moest de onderste steen boven komen, de woningbouw op 10 mei van start moest gaan. Dat bleek bij de lopende planvorming niet haalbaar. Bij wijze van noodgreep werd daarom een plan van 128 woningen dat vrijwel klaar was voor de bouwvergunning van de plank gehaald.
En inderdaad op 10 mei kon de feestelijke start plaats vinden. Met veel vertoon werd een onderste steen opgegraven en boven gehaald. Die onderste steen was gemaakt van koperplaat. Later toen Van Dun allang naar Heusden was verhuisd, kreeg ik die onderste steen. Ik was vermoedelijk een van de heel weinigen die nog wisten hoe het proces was verlopen. Hij heeft nog jaren in de tuin gelegen van ons huis in Teteringen.
Ik stond letterlijk bij de start van de woningbouw in de Haagse Beemden, maar er is veel veranderd sindsdien.

Een oude vriendin

Ik wil, zei Anneke, nu we toch hier zijn nog even een bezoekje brengen aan mevr. van M. Hier was in Winterswijk waar we niet meer zo vaak komen, hoewel we er beiden wat wortels uit een ver verleden hebben liggen. Mevr. van M. was een goede vriendin van de moeder van Anneke. Mevr. van M. moet inmiddels ook al flink op leeftijd zijn. Hoewel we het niet precies weten schatten we haar op minstens negentig. Zo’n getal zegt niet alles. We hadden deze dag al een bezoekje afgelegd aan de vroegere hulp Annie die dit jaar negentig wordt en ons verrast de deur opendeed toen we aanbelden. Annie was bezig met het haken van een omslagdoek; een driehoekige doek die, afgaand op mijn lekenoog, werd geconstrueerd met verschillende ingewikkelde steken. Ze vertelde dat dit al de derde doek was die ze haakte. Ze zit in een handwerkgroepje waar ze op maandag naar toe gaat. Ach, vroeger zaten er wel twintig vrouwen in. Nu nog maar een stuk of zes. Maar zo gaat dat. Het was de bedoeling dat de doeken verkocht zouden worden. Annie liep niet erg gemakkelijk, maar met haar schuifelende voeten liep ze heen en weer naar de keuken om koffie te zetten en praatte ondertussen honderd uit met haar typisch Achterhoekse tongval. Ze vroeg naar de gezondheid van onze kinderen, schaakt Freerk nog? En hoe gaat het met Benna? Haar kinderen hadden gezegd dat ze maar een computer moest kopen dan kon ze spelletjes doen. Maar wat moest zij in haar eentje zitten spelen? Nee zo lang ze haar handwerkclubje nog had…
Mevr. van M. zit sinds een jaar in een appartement in wat vroeger een bejaardenhuis was en nu een zorgcentrum wordt genoemd. Maar zo schrijdt de beschaving voort. De verzorgers zijn inmiddels verzorgenden geworden en toegang tot dit soort instellingen is alleen nog mogelijk als je moeilijk (eigenlijk helemaal niet meer) voor jezelf kunt zorgen. Het kostte ons enige moeite het zorgcentrum te vinden. Het ligt immers in een buurt die nog niet bestond toen wij nog wat vaker in Winterswijk kwamen. Maar toen we het vonden bleek het een zeer ruime behuizing. We moesten, vertelde men ons bij de receptie, helemaal aan het eind van de gang op de begane grond zijn. Die gang boog aan het eind om een soort recreatieruimte heen. Daar zaten verschillende mensen kennelijk te wachten op de recreatie. Mevr. van M. deed niet open op ons bellen. Maar na opnieuw contact met de receptie bleek dat een verzorgende onderweg was. De verzorgende opende de deur en kwam na enige ogenblikken weer naar buiten, ze zei dat mevr. van M. bezig was zich aan te kleden. We konden wel even wachten in de huiskamer. Wij liepen naar binnen en de verzorgende naar buiten. We keken om ons heen tot we gekreun hoorden dat uit de slaapkamer leek te komen. Het gekreun werd snel heviger en ging over in geroep om hulp. Mevr. van M. hing toen wij binnen kwamen over het voetschot van haar bed en had duidelijk last van pijn op haar borst. We probeerden haar te ondersteunen en in bed te leggen, terwijl zij met behulp van de alarmknop op haar borst de verzorgende waarschuwde. Hoewel ze het duidelijk heel benauwd had wees ze ons op de spray die ze wilde hebben om onder haar tong te spuiten. We kregen haar uiteindelijkin bed in wat mij een niet al te gemakkelijke houding leek. Even later toen de verzorgende terugkwam legden we haar weer in een meer gemakkelijke houding onder de dekens. Naast het bed lag een lijstje met belangrijke telefoonnummers geprint met 30-punts letters. Op grond van de aanwijzingen van mevr. van M. belde Anneke naar Cokx, een dochter. Toen die gekomen was leek het ons dat we wel gemist konden worden…
Toen we terugkwamen in de recreatieruimte was de recreatie inmiddels begonnen. Er stonden vier sjoelbakken opgesteld ieder met zijn eigen fanclub. Bij een van de sjoelbakken waren de gaten waar de schijven door heen moesten in verticale stand. De sjoelbak stond aan een kant op een verhoging, zodat de spelers de schijven konden rollen. Dat kost minder kracht.  Wij verlieten het pand en gingen door naar het kerkhof om een bloemetje te plaatsen in het columbarium.
N.B. de afbeelding op deze bladzij heeft niets met ons bezoek te maken. Het is een stukje van het laatste avondmaal in het Ovenhuis in Watou.

Kado

Mijn jongste zus is tachtig geworden. Dat is, zei men vroeger, de leeftijd van de zeer sterken. Maar inmiddels is het bijzondere een beetje verdwenen. Omdat het om mijn jongste zus gaat zijn de oudere haar al voor gegaan. Het is gebruikelijk dat bij dergelijke gelegenheden de familie in conclaaf gaat over de vraag wat zullen we haar geven. Je moet elkaar toch wat geven nietwaar? Het antwoord is niet eenvoudig. Iemand op leeftijd die al vele jaren op dezelfde plek woont, uit een groot gezin komt en kinderen en kleinkinderen heeft en daarenboven regelmatig reist, heeft eigenlijk alles al. Ik zei daarom tegen een andere zus we kunnen natuurlijk geld geven voor de reis die ze gepland heeft. Maar dat was een klein foutje. Mijn zus heeft geen reis gepland. Ik verwisselde dit feest even met het andere feest van morgen. Uiteindelijk stelde de andere zus voor om maar wat planten te geven voor in de tuin. Dat komt altijd van pas. Ik stemde in, blij dat het probleem was opgelost. Vooral blij omdat zij de zorg voor de uitvoering op zich nam.
Maar een paar dagen geleden kwam aan het gevoel van zekerheid dat een lastige opgave was opgelost een einde. De jarige zus had al een tuin vol planten en zag het nut er niet van in om er nog meer bij te zetten. Nee ze wilde eigen lijk veel liever een fotoboekje over haar verjaardag 'net zoiets als voor Moeders 80e verjaardag'. Dat was een verontrustende gedachte. Om verschillende redenen. Dat boekje voor Moeders verjaardag had ik samengesteld ruim dertig jaar geleden met teksten en foto's van het hele gezin. Het had maanden van voorbereiding gekost. Maar toen vonden we nog dat tachtig jaar echt oud was. Voor iets dergelijks had ik de tijd niet meer. Daarnaast hadden de kinderen van de jarige zus aangekondigd dat ze voor de gelegenheid een 'glossy' wilden maken, waarvoor de broers en zussen om een bijdrage was gevraagd. Was een ander boekje met die strekking niet dubbel op? Maar nee dat begreep ik verkeerd. Het was de bedoeling een fotoboekje te maken van de verjaardag. Begrijp ik dat goed? Ja, ik had het goed begrepen. Het feest is vandaag.
Ik heb mijn fototoestel bij me....  

Watou

Als we naar Esquelbecq gaan rijden we bij voorkeur langs Ieper en Poperinge om dan via Jan ter Biezen in Watou uit te komen naast het Ovenhuis (zie foto). Een goede plek om de lunch te gebruiken; zo’n oud café-restaurant met houten lambrisering, boven de toog een houten fries en ook tegen de muur in het trappenhuis een houten fries. Bij een vorige gelegenheid was ons al verteld dat dit houtwerk afkomstig is van een kerk die gesloopt moest worden. De juffrouw die onze bestellingen opnam wist dat ook, ook al wist ze niet van welke kerk, ze wist al evenmin wat op de beide friezen werd afgebeeld. Het fries op de trap zou wel het laatste avondmaal kunnen zijn, maar er stonden te veel figuren op, een stuk of zestien. Bij nadere beschouwing zou het desondanks het laatste avondmaal wel kunnen zijn. Een waar feestmaal met muziek (de luitspeler op de voorgrond) en een aparte wijnschenker. Achter de tafel zaten inderdaad 12 personen. De fries boven de toog was minder duidelijk; vermoedelijk waren het bijbelse scènes. Na de verleiding van Adam (op de grond liggend) door Eva alreeds met vijgenblad moesten wij naar de betekenis van de afbeeldingen raden. Was dat Simson die zij haar kwijt raakte door het verraad van Delilah. De serveerster bekende dat ze onvoldoende kennis had van de bijbel om ons uitsluitsel te geven. Ooit was er iemand geweest die het had uitgelegd, maar dat had ze niet allemaal onthouden. De kerk waaruit dit houtwerk afkomstig was was niet de kerk tegenover het Ovenhuis. Die staat er nog in volle glorie bij. Een oude kerk, het oudste gedeelte was volgens de deskundigen al tussen 1150 en 1200 gebouwd in Romaanse. De uitbreidingen die tot een hallenkerk hadden geleid waren gotisch. Watou lag in de Eerste Wereldoorlog blijkbaar buiten het bereik van de kanonnen. Het hotel tegenover het Ovenhuis had de opmerkelijke naam Het huis tussen dag en morgen. Na de lunch passeren we de grens bij het Franse dorpje Houtkerque, zo genoemd omdat er in de 11e eeuw een houten kerk stond. Hoewel alle techniek van vandaag aanwezig is, een wereld waar de tijd heeft stilgestaan.

God

Met het optreden van celliste Anna Katarina Grote was het concert een groot succes. We zaten nog wat na te praten met een drankje.
Het haar van Nettie werd bewonderd. Ze was blij zei ze, dat ze er nog was. Het had een tijd geduurd voor de dokters hadden vastgesteld dat ze inderdaad kanker had. Toen de diagnose was gesteld was ze woedend de kerk ingelopen tot voor het altaar en had daar hardop geroepen "Godverdomme", daarna was ze de kerk weer uitgelopen. Buiten had ze zich bedacht en was weer terug gegaan de kerk in. Bij het altaar had ze gezegd: "Neem me niet kwalijk, maar u weet wat ik bedoel." Het was haar manier van communiceren met god.
Ze was genezen, maar nu nog onder controle; inmiddels was ze zeer tevreden over het herstel van haar haargroei. Ze had god gevraagd om mooie lange wimpers, maar ze kreeg nu net zulke dunne wimpers als vroeger. Daar had god bij haar genezing zeker niet aan gedacht.
Nettie geloofde in een leven na dit leven, ze had ook een boek met die titel, van een Amerikaanse professor die een aantal weken in coma had gelegen en had opgeschreven wat hij had meegemaakt. Ze was nu echter nog maar net begonnen met haar tirade tegen het belangrijkste onrecht in deze wereld: de behandeling van de vrouw. Dat begon al, zei ze,  als een vrouw een jaar of veertien was, dan kwamen de maandstonden (ik denk dat er niet veel mensen meer zijn die deze term nog gebruiken); dat was natuurlijk vervelend, maar dan een paar jaar later kwamen de kinderen, dan werd je als vrouw steeds lelijker en je man steeds mooier. Als je als vrouw helemaal misvormd was dan had de man een prachtig gedistingeerd voorkomen. Dat was pas echt onrechtvaardig. Maar als klap op de vuurpijl, als je dan vijftig, vijf- en vijftig was kwam de overgang, dan kreeg je opvliegers en ging je zweten. Dat was volledig overbodig. Dus als zij eindelijk dood zou gaan zou ze god eens flink bij zijn baard grijpen.
Heeft god een baard?
Ja, natuurlijk heeft god een baard. Ze zou hem niet meer loslaten voor hij de overgang had afgeschaft.
'Ik geloof niet dat er een leven na de dood is,' zei mijn buurvrouw voorzichtig, 'kom ik dan al die mensen van vroeger weer tegen?' Ik was vermoedelijk de enige die het hoorde en beaamde dat dat ook een van mijn grootste zorgen zou zijn.

Een perfecte afvalmachine

 

La Chicoree, hier op de foto gezien vanaf de Place Rihour in Lille beslaat vrijwel een hele wand van het plein. Het is een groot restaurant. De tenten met de glazen wanden worden  door het restaurant gezien als ‘buiten’, hetgeen betekent dat de gasten die willen roken in deze ruimte niets in de weg wordt gelegd. Binnen is dat verboden. Er is verwarming in die tenten, zodat de meeste mensen daar ook in de winter gaan zitten. De tenten bieden samen misschien wel ruimte aan 200 gasten. Zaterdag waren vrijwel alle tafels bezet, zodat wij min of meer gedwongen waren binnen te gaan zitten, waar we met ook nog veel mensen zaten te eten. De obers hadden het druk; ze renden met een man of vijf heen en weer van de keuken naar buiten met een blad met eetwaren. Wat er met die eetwaren gebeurde konden we vanaf onze zitplaats niet zien. Er is reden om aan te nemen dat een deel ervan werd opgegeten. Het enige wat wij konden waarnemen was dat de obers met ongeveer gelijke snelheid bladen met etensresten (afval) naar binnen brachten. Een constante stroom van eetwaren op weg naar buiten en een constante stroom van afval naar binnen. Een perfecte afvalmachine zo te zien.

Voor de dranken werd een schakel ingelast. De bladen met drank werden met evenzeer grote snelheid naar buiten gebracht en werden even later met lege glazen weer binnen gebracht. Wat er met de inhoud gebeurde konden we wederom niet waarnemen, al hadden we een vermoeden. Gelijktijdig echter was er een constante stroom van gasten naar binnen door de eetzaal langs onze tafel naar beneden, waar we wisten dat de toiletten zich bevonden; korte tijd later liepen ze weer langs onze tafel naar buiten.  Een andere vorm van afval productie. Een fascinerend proces.